Samsun City Hall / SHORTLISTED
[ Samsun Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası - Kültür Merkezi - Cami Kentsel Tasarım ve Mimari Proje Yarışması ]
Location: Samsun
Year: 2026
Client: Samsun Metropolitan Municipality
Typlogy: Goverment, Cultural, Religious
Area: 102.930 sqm
Yarışma alanının kuzeydoğusundaki Atatürk Bulvarı, demiryolu ve hafif raylı sistem hattı, kent ile kıyı arasındaki ilişkiyi kesintiye uğratan güçlü bir yapay eşik oluşturmaktadır. Mevcut bağlantının çoğunlukla merdivenli üst geçitlerle sağlanması, yaya ve bisiklet kullanıcıları için süreklilikten uzak bir erişim sunmaktadır. Bu nedenle kesintisiz, güvenli ve erişilebilir yaya-bisiklet bağlantılarının geliştirilmesi önem taşımaktadır.
Alanın güneydoğusundan geçen İlkadım Bulvarı Viyadüğü ise Karşıyaka Mahallesi ile ilişkiyi zayıflatmakta; altında karanlık, atıl ve işlevsiz alanlar üretmektedir. Viyadük altı peyzaj düzenlemeleri, kamusal aktivite alanları ve yaya geçişlerini destekleyen sinyalizasyon çözümleriyle bu bölgenin geçirgen ve etkin bir kamusal mekâna dönüştürülmesi hedeflenmektedir.
Ara Ölçek Mekânsal Gelişim Şeması
Yarışma alanı ve yakın çevresi, yeşil alan ve donatı sürekliliğini sağlayan bütüncül bir sistem olarak ele alınmıştır. Önerilen şema, Mert Irmağı kenarındaki bisiklet yolunu Millet Bahçesi içindeki rota ile birleştirerek sahil hattına bağlar; böylece yaya ve bisiklet kullanıcıları için kesintisiz bir dolaşım ağı kurar.
Mert Irmağı Düzenlemesi ve Rehabilitasyon Projesi sonrasında oluşacak rekreasyon alanı; 100. Yıl Bulvarı ve İlkadım Bulvarı üzerindeki Kefeli Park, Millet Bahçesi ve Canik Belediyesi gibi odaklara temas ederek yarışma alanı üzerinden sahile bağlanır. Bu kurgu, kamusal açık alanlar arasında güçlü bir mekânsal ve işlevsel süreklilik oluşturur.
Kentsel Entegrasyon ve Transfer Odağı
Yeşil alan, donatı ve ulaşım sürekliliğinin birlikte ele alındığı sistemde proje, önemli bir entegrasyon noktası olarak tanımlanır. Alan, farklı ulaşım türleri arasında akıcı bağlantılar kuran bir transfer merkezi işlevi üstlenir ve kullanıcılar için konforlu, güvenli ve sürdürülebilir bir erişim deneyimi sunar.
Sahil boyunca uzanan hafif raylı sistemle bütünleşen proje, günlük ulaşım hareketliliğini kolaylaştırırken kamusal alan kullanımını da teşvik eder. Böylece alan yalnızca bir geçiş noktası değil; sosyal etkileşimi destekleyen yaşayan bir kentsel odak haline gelir.
KENTSEL EŞİKLER ARASINDA YENİ BİR KAMUSAL OMURGA
Samsun Canik’te yer alan yarışma alanı; Mert Irmağı’nın oluşturduğu delta ovasında, kıyı bandı ile yerleşim dokusu arasında sıkışmış önemli bir geçiş bölgesinde konumlanmaktadır. Alan; Atatürk Bulvarı, demiryolu ve hafif raylı sistem hattı ile İlkadım Bulvarı viyadüğü gibi güçlü ulaşım altyapıları tarafından çevrelenmekte, bu yapay eşikler kent içerisinde sürekliliği kesen parçalı bir yapı oluşturmaktadır. Proje, bu parçalanmış dokular arasında kalan alanı yalnızca yeni yapıların yerleştirildiği bir parsel olarak değil; kıyı, mahalle ve yeni gelişim alanları arasında ilişki kuran bütüncül bir kamusal sistem olarak ele almaktadır.
Projenin temel çıkış noktalarından biri, İlkadım Bulvarı viyadüğünün oluşturduğu fiziksel eşiği kamusal sürekliliğin bir parçasına dönüştürmektir. Mevcut durumda viyadük altındaki alan, sınırlı genişliği nedeniyle yaya dolaşımına yeterince olanak vermemekte ve Karşıyaka Mahallesi ile yarışma alanı arasındaki ilişkiyi zayıflatmaktadır. Bu bağlamda proje, viyadük ve ulaşım altyapılarının oluşturduğu kopuklukları yeni bir kamusal omurgaya dönüştürür.
Öneri proje viyadükten geri çekilerek kesintisiz bir açık alan sürekliliği oluşturulmuş, bu omurga viyadük altından başlayarak sahile uzanan bir alle olarak kurgulanmıştır. Alle yalnızca bir yaya aksı değil, yapıların bodrum kat sürekliliklerinin kesilmesiyle oluşturulan kesintisiz toprak hacmi üzerinde gelişen, derin kök gelişimine olanak veren bir kentsel zemin olarak ele alınmıştır. Bu aks boyunca yüzey suyu kontrollü biçimde toplanmakta ve doğal infiltrasyonla toprağa kazandırılmaktadır. Bu yaklaşım, viyadük altından sahile uzanan hattı sürekliliği olan bir ekolojik koridor haline getirir.
Alt kotta -3.96 seviyesine inen sistem, sahile bağlanan 14 metre genişliğinde kesintisiz bir yaya ve bisiklet alt geçidi ile bütünleşir. Alt geçit boyunca açılan boşluklar, üst ve alt kot arasında görsel süreklilik sağlayarak kentsel peyzajın devamlılığını güçlendirir. Önerilen kamusal omurga; Doğu Park, Millet Bahçesi, Mert Irmağı rekreasyon alanı ve kıyı hattı arasında süreklilik kuran bir kentsel bağlantı sistemi olarak çalışır.
ÇOK KATMANLI KAMUSAL ZEMİN
Proje, yoğun program gereksinimlerini karşılayabilmek ve kamusal boşluğu maksimum düzeyde koruyabilmek amacıyla çok katmanlı bir zemin yaklaşımıyla ele alınmıştır. Yapılaşma yalnızca +0.00 kotunda değil, omurganın bağlandığı -3.96 kotunda tanımlanan ikinci bir kamusal düzlem üzerinden de kurgulanmıştır. Alt meydan ve tören alanı bu kotta, omurga ile bütünleşerek süreklilik gösteren yeni bir kamusal yaşam düzlemi oluşturur.
Bu yaklaşım sayesinde kamusal kullanım farklı kotlara yayılmış, yoğun program tek bir seviyeye sıkışmadan daha geçirgen bir mekânsal kurgu elde edilmiştir. Belediye hizmet binasının alle kotunda (-3.96) açığa çıkması, zemin katla ilişkili kamusal programların farklı kotlara yayılabilmesine olanak sağlamıştır. Böylece yoğun kamusal kullanımlar tek bir seviyeye sıkışmak yerine, alt meydanla ilişkili ikinci bir kamusal düzlem üzerinden dağıtılarak daha geçirgen, esnek ve dengeli bir mekânsal kurgu elde edilmiştir. Bu yaklaşım, kamusal yaşamın farklı kotlarda süreklilik kazanmasını sağlarken, yapı içi dolaşımı da omurga ile doğrudan ilişkilendirir.
Yapının merkezinde konumlanan atrium, iç sirkülasyonu organize eden ana boşluk olarak çalışırken aynı zamanda alt kot ile üst kot arasında süreklilik kuran bir mekânsal eşik üretir. Bu boşluk yalnızca düşey dolaşımı değil, yapı içindeki kamusal akışı da yönlendiren bir iç avlu karakteri taşır ve alt meydanla kurduğu görsel ilişki sayesinde kentsel sürekliliğin iç mekâna taşınmasını sağlar.
KAMUSAL İŞLEVLERİN YERLEŞİMİ
Yapılar arasındaki boşluklar, avlular, yarı açık alanlar ve promenadlar ana yaya omurgasına eklemlenerek geçirgen bir mekânsal organizasyon oluşturur. Böylece proje, yapı kütlelerinden çok açık alan sürekliliği üzerinden tariflenen bir kamusal çevre üretmektedir.
Yapıların yer seçimleri; erişilebilirlik, kullanıcı yoğunluğu ve hizmet ettikleri kentsel ölçek dikkate alınarak belirlenmiştir. Belediye hizmet binası, toplu taşıma duraklarına en yakın noktada konumlandırılarak kent ölçeğinde erişilebilir bir kamusal odak oluşturur. Kültür merkezi, alanın merkezinde yer alarak farklı kullanıcı gruplarını bir araya getiren sosyal bir ara yüz üretir. Cami ise daha sakin bir bölgede, mahalle ölçeğinde gündelik kullanımları destekleyen bir konumda ele alınmıştır.
Kültür merkezi, çift kotlu fuaye ve alt meydan ilişkisiyle daha dinamik bir kamusal kullanım üretmektedir. Sergi alanları, kafe ve restoran birimleri alt geçit ve meydan ilişkisini besleyerek yapının gün boyunca aktif kalmasını sağlar. Belediye yapısının daha kontrollü ve doğrudan kullanımına karşılık kültür merkezi, zaman geçirilen sosyal bir odak olarak çalışır.
Cami yapısı, çift cidarlı mekânsal kurgusu sayesinde içe dönük bir avlu sistemi üretir. Bu çift kabuklu yapı, iç sokak ve şadırvan avlusunu tanımlayarak ibadet mekânını kentsel hareketlilikten ayıran bir iç dünya oluşturur. Böylece cami, çevresindeki yoğun kamusal akıştan kopmadan kendi iç meydanını kuran, daha sakin ve kontrollü bir kamusal boşluk üretir.
DÖNÜŞÜM İÇERİSİNDE AÇIK ALAN SİSTEMİ
Proje, Canik’in devam eden dönüşüm sürecini yalnızca mevcut durum üzerinden değil, gelecekte oluşabilecek yoğunluk senaryoları üzerinden de değerlendirmektedir. Yakın çevrede zamanla artması öngörülen konut ve ticaret yoğunluğu içerisinde önerilen açık alan sistemi daha kritik bir rol üstlenecektir.
Bu bağlamda proje, yalnızca yapıların kendisini değil; gelecekte yoğunlaşacak kentsel doku içerisinde nefes alan, ilişki kuran ve süreklilik üreten kamusal boşlukları tanımlamaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda öneri, Canik için yalnızca yeni bir belediye kompleksi değil; kıyı, mahalle ve kent arasında yeni ilişkiler kuran geçirgen bir kamusal yaşam altyapısı üretmeyi hedeflemektedir.
Alt geçit yapısı, 14 metre genişliğinde kesintisiz bir yaya-bisiklet tüneli olarak tasarlanmıştır. Üst örtü sistemi 60 cm yüksekliğinde öngerilmeli betonarme döşeme olarak çözülmüş, kara yolu ve viyadük ayakları arasından geçen hatlarda aç-kapa yöntemiyle etaplanabilir bir inşaat süreci öngörülmüştür. Ulaşım sürekliliğinin kesintiye uğramaması için yapım aşamasında geçici köprüleme ve taşıyıcı sistemler kullanılarak mevcut kara yolu ve raylı sistemlerin çalışması korunmuştur.
Yapı sistemi, betonarme perde-çerçeve taşıyıcı sistem olarak kurgulanmıştır. Döşeme sistemi genel alanlarda kaset döşeme (yaklaşık 40 cm) olarak çözülmüş, geniş açıklık gerektiren belediye meclisi, konferans salonu ve kültür merkezi gibi hacimlerde ise ardgerme döşeme sistemleri tercih edilerek kolonsuz ve uzun açıklıklı mekânlar elde edilmiştir.
Belediye hizmet binası ile kültür merkezi ortak bodrum kat üzerinden bağlanmakta, otopark ve teknik hacimler bu alt kotta çözülmektedir. Cami yapısı ise farklı temel sistemiyle bağımsız olarak ele alınmıştır.
